Meteorologlar; genellikle Asya’nın bazı bölgelerinde yıkıcı kuraklıklara, Amerika kıtasında ise aşırı yağışlara neden olan El Niño hava olayının güçlendiği konusunda kritik uyarılarda bulunuyor. Hatta bu döngünün, daha önce tarımda ve küresel ekonomide devasa kayıplara yol açan tarihi iklim krizleriyle karşılaştırılabilir seviyelere ulaşabileceği belirtiliyor.
Ancak, geçmiş yıllardaki kriz döngülerinden farklı olarak küresel gıda stokları şu anda oldukça yüksek seviyelerde bulunuyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ekonomisti Shirley Mustafa, “Küresel stoklar, pirinç ve diğer tahılların son hasatları söz konusu olduğunda bazı olumlu gelişmeler var” diyerek mevcut rezervlerin olumsuz iklim etkilerini bir nebze olsun hafifletebileceğini belirtiyor.
SON BEŞ YILIN ZİRVESİ: 280 MİLYON TON BUĞDAY STOKTA
ABD Tarım Bakanlığından (USDA) alınan resmi verilere göre, küresel buğday stoklarının 1 Temmuz’da başlayacak yeni sezonda tam 279,95 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu rakam, son beş yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçmiş durumda. Rekor seviyedeki buğday rezervleri, dünya genelindeki olası gıda kıtlığı ve açlık endişelerini büyük ölçüde hafifletiyor.
Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı olan Rusya, Kuzey Yarımküre’deki diğer büyük üreticilerle birlikte şu anda oldukça güçlü ve bereketli bir hasat dönemi geçiriyor. Buna karşılık, ABD’de buğday mahsulünü doğrudan etkileyebilecek yerel kuraklık endişeleri ise hala devam etmekte. Singapur’daki küresel ticaret uzmanları, Karadeniz bölgesindeki yüksek hasat verimliliği sayesinde ithalatçı ülkelerin önümüzdeki 4 ila 6 ay boyunca arz konusunda hiçbir endişe duymadıklarını vurguluyor.
PİRİNÇ, MISIR VE SOYA FASULYESİNDE DE DEPOLAR DOLU
Benzer bir rahatlama pirinç piyasasında da hissediliyor. Küresel işlenmiş pirinç stokları 2026 yılının başında rekor kırarak 196,16 milyon tona ulaştı. Küresel pirinç ihracatının yaklaşık %40’ını tek başına sırtlayan Hindistan’ın stokları, ülkenin kendi koyduğu resmi hedeflerin bile çok üzerinde seyrediyor.
Geçmiş El Niño dönemlerinde Hindistan, iç pazarını korumak amacıyla pirinç ihracatını tamamen kısıtlamış ve bu hamle küresel piyasaları sarsmıştı. Uzmanlar gelecekte de benzer korumacı adımların atılma olasılığını açık bıraksa da, analistler küresel arzın zaten çok yüksek olması nedeniyle bu tür agresif yasakların artık daha az olası olduğunu savunuyor. Endonezya ve diğer büyük pirinç ithalatçısı ülkelerde de stoklar rekor seviyelerde. Tayland gibi üretici ülkelerde ise barajlardaki su seviyelerinin yüksek olması, olası kuraklık riskini şimdiden törpülüyor.
Ayrıca USDA (ABD Tarım Bakanlığı), mısır ve soya fasulyesi için de rekor veya rekor seviyeye yakın stoklar öngörüyor. Bu durum dünya piyasalarındaki fiyat baskısını ve gıda enflasyonu riskini ciddi oranda azalttı.
EN BÜYÜK RİSK İKLİM DEĞİL, “PANİK”
Reuters’ın aktardığı habere göre ekonomi analistleri, küresel stokların şu an düşük olması halinde El Niño’nun fiyatlar ve arz üzerinde kırıcı bir darbe vurabileceğine dikkat çekiyor; ancak mevcut piyasa son derece tok bir arz seviyesine sahip.
Buna rağmen uzmanlar hayati bir uyarıda bulunmadan geçmiyor: Önceki küresel krizlerde tecrübe edildiği gibi, iklimin kendisinden ziyade bazı ülkelerin yaşayabileceği olası yapay panik dalgaları ve bencilce uygulanacak ani ihracat kısıtlamaları, gıda pazarında yapay aksamalara ve fiyat dalgalanmalarına yol açabilir. Dolayısıyla küresel gıda güvenliğinin anahtarı, ambarlardaki stok miktarı kadar ülkelerin kriz anındaki sağduyulu yönetiminde saklı.